LE LIVRE DE GABOU

VOICI LE LIVRE DE GABOU ECRIT PAR LES ETUDIANTS ET RESSORTISSANTS DE GAGOU ET DIAMOU.
Communiqué le 24 avril 2010 par le net et inséré sur le blog KOULOUN par Pierre HOUSEZ (qui a apporté quelques corrections orthographiques, malheureusement pour l'instant les illustrations n'ont pu être affichées. A suivre).

الطﻼﺐ جمعية      غابو جم والشباب

Jamu do gaabu

 GEMUDINDAANO

JAMU GAABU XARALENMU FEDDE  BAMAKO.

A wa xaralenmu xilli.

A wa tuŋaarankon xilli.

A wa kaarankon xilli.

Nigijen tolli.

Yaaxanji tolli.

 

sikki fana (1)  siine 1429- 2008 2009.

 Xaranŋe ndo safande an xanne di.

 

       ☼Moxonkonne☼  '' Préface et Introduction''

O da ke sikke toxon ya « jamu do gaabu » N'a saxu fo yogo kanma, bawo gelli ganni ke toxo ňi konini o debe ke danŋa.

• - Gaabu ňi duran debe yi
• - Jamu xa ňi duran debe yi

Ken ya ni, o ga d'o da ke fedde taaxundiyirigi xasu karagandi tanmu do baane siine wujuunu filli a do seegu - 5-11-2008 , n'a toxon ya

« jamu gaabu xaralenmu fedde » bamako Fedde ke taaxu bamako ya, o faaba

« Jibi maarega » ka wa, a koota wa a d'o daro moxosiri n'o bisimilla nan kafi

o maa yi «Asa jikkinne » o naa ti hari n'o saarano tuga i gollen ŋa i ga d'o ku sinmaye n'o wara kille yi.

Kundu ya ni, o da ke leminan fedde ga toori bamako, a ken ya ni feddi fana ŋa a ga taaxu gaabu xaralenmu ndo gaabunkon toxon wa bamako .

O naa tu ke fedde wa ňaan'o danŋa misaale yi a do xawansa fo yi xoyi :

"sunpu kafo xaralenmu fedde » n ga taaxu kaara siine 2002- xasu naxatandi ŋa gaabu goppela.

 

☼Dantaxindu☼ ''Petite anonce''

O da ke fedde taaxundi kuudo, tuwalenmaaxu ndo xanuye

nga raawa sabatini xaralenmu ndo me naxa, nan saage na lemunu yonto katta xaranŋe wa, a do duruxotoye ndo soobe kille n ga raawa sabatini lemunu button ŋa moxo be ya.

Ken ya ni, an naa tu ku ga naa sabati moxosiri, a wa ňaana saabu ya na kafonu deni kaane, i raawa ňaana saabu ya na debu yuruwandi n'i wurewutu nan saage n'i deni kaane xaranŋukillun kanma.

O wa muurunu kamane senne ke maxa a n'o da ke jootanta fedde deni kaane, an miina.

N'a koyi nan ti raqen wuňinte ni beesu danŋa fo wo fo ga ni xaralenma yi an ga ni maxanbaane ya, an g'a mulla na du wari ke fedde noxon wa, o ku ti an nan bisimilla o wa toŋono.

O ku su yan xawa ke fedde di. o ku fonnanxayu o ku maxanbaanu o ku lemunu,

o ku jootabaanu xor'o na kille wutu doome, o nan daga doome

« Jamu gaabu xaralenmu fedde » n faayi  sikki a wa sikki o ku gaabu renmu danŋa, o gaa noqu su ya.

Hari na kafo ke deni kaane, an miina.

 - JAMU GAABU XARALENMU FEDDE:

• - ''ASSOCIATIONS DES ELEVES ET ETUDIANT DIAM ET GABOU date de creation''

 

Ke fedde taaxu alahaadi n koota xasu - 5- 11- siine 2008.

Fedde ke taaxu bamako lafiyabugu bugudani va, o faaba Jibi Maarega kan ŋa.

 

• - FEDDE KE SINMAYU ND'A HANNIYU:
• - ''But et objectif d'associations''

Fedde ke taaxu gaabu gopeela renmu n su ya danŋa.

Fo wo fog a Bamako noxon wa  a do fo wo fog a kaara. Xerexerentaaxu di xaralenmu ndo maxanbaanu, ku beenu ga Bamako.

Kuudo na xanuye ndo genme ndo denme ndo maarenmaaxu n kacce

n banba me naxan ŋa.

Kuudo, o nan katu na me tu na me tera nan bogu me xibaarun seeda.

Bawo, o ku na tunwa ya yi, o na xaranwe n gunne ya yi.

Ken ya ni ke fedde taaxe do lenki naxa , o da meeñiye n fo gabe dabari na me wari , nan taaxu nan sefe, nan masalla xibaarun kanma moxosiri, na sinmayun kini me ya.

O da sinmayu n fo gabu n kita o leminan haqiralaanu wa, kun ga ni xoyi :

- O nan safandi sooninkan xanne ndo faranse n xanne ndo araabun xanne ndi, kuud'o na muurundu yogo dabari o sooninkan taaxuraanu nd'o sooninkan debun kanma.

O na saage na kun ya xibarindi kaahiti ya n'i sanqi do banwe nsu ya siine wo siine xaranwu n ga naa ñi warene.

Ken ya ni o wa Allah nawaarini moxosiri n'a maama a ga da siina fana

n xaranwalle n xibaarindi kaahiti n bakke newondi o danŋa ken ga ni siine 2008 ya, an naa tu fo gabe gaage kun wa moxosiri.

• - O da koyi xadi nan ti: sere yinme su nan saage godo tanmi(10) bagandini alahaadi su ya.
• - O da sinmaye tana wutu ken ga ni n'a muuru o yinmankon maxa ke beenu ga kaara a do tunwa wa kuudo i n'o deema o ga raawa walahanu n dabarini na toxonu n l'i ya n'i tonto do debe n dingiran tuwinton wan an saage na dingira su taagumanse nd'a toxon safa walahanu ku kanma.
• - Kaara beddu nd'a kundanu senonde.
• - Na xollon ndo gubu n taaxundi do beddun wa kuudo dingiranu ku nan seno.
• - Na lemunu xaranwundi kaara - xannu sikki ya: sooninke- faranse- araabe- do angille.
• - Na xaayandi xarankonpe yogo dabari - xaranwe ndo fataxaayaye n danwa .
• - Nan fanqe kuudo xaranbalaaxu be ga kaara madarasa ndo faranse n xaralan wa fo nan bogu ken xaranbalaaxu yi.
• - Na kitaain konpe yogo raqen wuñi debe noxon di kuudo muurundaano ndo xaralenmu n ga raawa telle muurundi ken wa moxo be ya , xarankitaabu n xa ga raawa gabono moxo be ya nan saage nan gaage non ŋa .
• - Siine su xaranwalle n ga naa tinto , o wa yaaxara xuraye yogo dabarini nan sanga nan soyi nan yige nan fogu - na meesaamandu n dabari do na taalinu ndo diganxooron ko nan saage na xaransuugun xara .

 

• - FEDDE KE TAAXE DO SA NAXA:
• - ''Depuis la creation de cet associations jusqu'aujourd'hui''

 O ga da gollu beeni dabari : kun faayi ku :

• 1- a fana ni: o ga da muurundu beeni dabari safande n killen kanma, nan saage na ken ya xarankitaabe ya n'a toxon ya nan ti:

(Tuŋa nigije : Jamu do Gaabu) ke sikke noxon di, o sefe o yinmenu faaban deben ya kanma ken ga ni gaabu gopeela yi siine 2008.

a ken ya ni o kitaabu n sikki fana wa sooninkan xanne n di.

• 2- A fillandi ni: bereta bagande - alahaadi su godo tanmi (50) gelli siine n jopaade ma xasu -6 wa.
• 3- A sikkandi ni: fedde n yiraamu n dabarinde (dorokilenmu) n'i dabari n'i gaaga: JAMU DO GAABU.
• 4- A naxatandi ni: xarankitaabi kurunba muurunde n killen kanma,

o da ken toxon ya (Kaara do xuraye - Tunŋa nigije) a ken ni araabun xanne ndo sooninkan xanne ya yi.

O sefe kaara debu dantanto ya kanma, nan saage nan muurundi kaara taaxu dingira gabu kanma a do xaaru ndo kaara yugusiru - siine 2009.

 

 

Sinmandu: ''Remarque des nos initiatives au chemin de recherche''

O wa kamane senne nawaarini n'a maama nan saage n'a tiiga tiigande n su xenpan ŋa.

A ga d'o ku haqira n'o ku sinmaye nan saage n'o gollen jonteŋa safande ndo xibaarindu ndo muurundu ndo jagandu ŋa.

Kuudo , o ga raawa maarenmu sinmandini nan saage n'o yinmenu sinmandi ti safandu ku ya.

Xa naa tu o ku ma ku xibaarindi kaahitinu safa n'i bagandi nan ti o wa sefene

o gaabu deben baane kanma nan saage n'a daari ti gaaren kanma, na fo ko a kanma ke be ga nt'a yi, xoyi nan sefe a fosiru n baane kanma n'a fo buru muxundi, a yi an naa tu ken feti, ke be ga ni tonŋa o nan xawa na ken ya ko o na saage na ken ko me danŋa

Bawo , a ňi o ku sefe gaabu kanma nan xaso , xoyi o ga ti : jamu do gaabu

Nan saage nan sefe a dingira tuwinton kanma, n xa ke be ga ni debe ke yinme taaxu siine nd'a ŋalintaaxu ňanmoxonu  kafo noxon di sellan ŋa.

O wa mulla nan sefe kun yogonu kanma ke sikke noxon di , xoyi o ga sefe deben xirisixooron kanma nan dangi  ken ya ni o wa mulla nan na debe feddu tuwinton tuwindi maarenmu ŋa noxon n do sellan ŋa.

N xa , n maarenme yaala an ke be ga ni deben saara renme ŋa , an wa mulla sere tana nan li sigi an kanma n'an xaranŋundi an deben taaxu moxo nd'a ri moxon  ŋa ba ?

Yaala an wa duŋene seren tana nan li t'i w'an deben dantaxini an danŋa.

An naa tu ken ga naa ňa su ken ni lasamayen fo xooren ya yi, ken ni yaagu n foxooren ya yi. Sere tana su ranta sefene debe ke kanma nan xoto an ken yinme yi !

An ke ňa xalle ni debe ke ya a muuru an naa tu saado kandaaran dundo n ga gilli.

An naa tu sere tana su ga n'an taarixun moxo wo moxo , ken kama nan xawa ňaana an ken falle ya. N xa, sere be ga na kaara xara na kaara faamu na kaara tu , an wa tuumana moxosiri .

 

- Xaransuuge=   ( ke xanne w'o ku bakka)

Kori feti , kontoye feti !

Duukoyintaaxu feti !

O ku raawa xanne tana konŋo

O ku raa sefene ti xanne tana ya !

O ku wa xanne tana mukku kafini ke xanne ya !

O raawa sefene ti xanne tana ya.

Ke wase , ke wase !

Ke wase o ku danŋa yaaxe fo yi.

A ko yillen ma kare keeta !

Beesu raawa du du koyini t'i xallen ŋa.

O ku ga dalla wandenu deemana i xannu ŋa.

O ku ga dalla wandi faabankan siginde  ŋa.

O ku ya ni wandi ren xoorondaano ŋa.

O ku ga mungu d'o yinmenu renmu xoorende ŋa !

Xa naa tu:  Deemande kiyen faayi !

Ke xanne w'o ku bakka lenki !

Kaara w'o ku bakka xuraye ya !

Kaara wase o ku danŋa.

☼ ☼

Diganyinmu : ''Les themes du memoire et les recherches sur gabou''

 1- Jamu do gaabu.

 2- Jamu dinde.

 3- Jamu laate.

 4- Jamu tinte.

 5- Banbuxun kaajo.

 6- Saahelin kaajo.

 7- Maama sarange xaare.

 8- Sagandu.

 9- Guufure.

10- Katamanŋu.

11- Kaajo.

12- Bayanŋu.

13- Soxomaayiga.

14- Soomasire.

15- Sanbaya dinde.

16- Npanmaran-xaare.

17- Danfudanfu.

18- Guufa xoore.

19- Guufa lenme.

20- Maamanbulla-tee.

21- Segefaa.

22- Dixidoqo.

23- Hamudalaahi-gide.

24- Lakki-xooli.

25- Goppela.

26- Goppela debu.

27- Gaabu debigumu.

28- Janmu haqe be ga gaabu.

 

1.☼Jamu do gaabu☼ ''Nom des deux villages- Diam et Gabou''

 

Ganni xase i ňi gaabu goppela xilli ke toxo yi, yogonu wa tini : « Jamu gaabu » yogonu xa wa tini « jamu dinde » xoyi yogonu g'a konŋo nan ti : « Jamu do gaabu » xoyi ken tuyinte ga ni xirisixooron maxa moxo be ya.

 2.☼Jamu dinde☼ ''Arbre diam - ou Diam Dinde''

 Bire be gaabu ga taxandi nan ya debu filli ya, soro yogonu ňi taaxunu ke dinde noqun wa, yogonu wa gellan tatten wa ken ga gaabu, ken da ňi i na ke dinde xilli ti : « jamu dinde » xoyi : « soxomaayiga dinde » xoyi : « sanbaya dinde »

ke noqu taaxaana fana ni «Foodiye muusa si sawaane » ya yi, ken ya ni o naa tu ke dinde battu ya na non ŋa saasa x'a yinme nta non ŋa.

 3.☼Jamu laate☼ ''Diam loin au kadjo du sud''

Ke su na do dingira baane ke ya, ken ga ni " Jamu dinde taaxaano wa" toxon ya ni i ga da saxu a ya nan ti " jamu laate" bire be i ga ňi dinde wure taaxen ŋa.

4.☼Jamu tinte☼ ''Diam proche au sud kadjo''

Ke xa ňa toxo kurunba yi a ga saxu ke dingira kanma, bire be kappe nga riini ku debu filli do me naxan wa, nan t'i nan kafi me ya i su nan ya debi baane yi, an naa tu ken noxon ya ni jamu dinde wure taaxaano n ga ňi noqu laate be ya ken ga ni jamu laate ya, i ga giri non ŋa nan li tintoye kurunba be ya i da non ya toxon ya ti : jamu tinte, ku beeni xa ga ňi gaabu kun yi taaxunu gella yogo ya tintoye nwa, i kun xa tinto nan li fonne i do jamukon da me ňi kiiditiŋe yogo ya tintoyen ŋa, kundu ya ni jamu tinte xa ga ri nan ya toxo kurunba yi.

5.☼Babuxun kaajo☼ ''Ancien habitation du sud- kadjo du sud''

Bire be « jamu do gaabu » ga kafi nan ya debi baane yi, i su ga da me gemundi kiiden tatten ŋa nan na misiiden sigindi i do me naxan wa « Alimaami jikkinne »

ga ɲa alimaamin wa nan salli t'i ya ke noqu yi, ke ga ya n'i toxu dingira be ya ke ni banbuxun banŋe ya xaara xoore kinbakkan wa katta taaxutalla kille ndo wayigillu kille naxan ŋa gaabu.

An naa tu i da wuccu lanmaane ňa non taaxen ŋa, xa i ma dalla ken falle ŋaame xoore siine li sigi ke yan ya saabu ya n'i girindi non ŋa, bawo ji ro ma kaanu noxon ŋa nan saage na taaxe bonondi soron maxa, ken ya ni o xirisu n ga ke siine xilli ti : « ŋaame xooren siine »

'' Grand date de gabou ''

I wa saagene na ken taaxura xiri ti :« banbuxun kaajo » kundu ya ni ke toxo xa ga ri.

 

6.Saahelin kaajo: ''Ancien lieu du nord- kadjo du nord''

 

Kan moxo xaa ni , i ga da yeren toxora ti : saahelin kaajo ?

Ken ňa gelli bire be ŋaame xooren siine n ga da taaxe bonondi xirisun maxa, i ga giri banbuxun kaajo n'i jonteŋa xoolen falle ke dingira kurunba yi ken ga ni jalaani killen banŋe ŋa ; ken ya n'a wutu siine 1940- nan dag'a wara ma siine 1945- ya , an naa tu i wucci non wa moxosiri ke noqu ya ni xadi yillayu n fo gabe ga ri non ŋa bawo soron waase sanqi sanqini fonne fonne, xoyi ken ga xuraye kanma moxo be nan ti soro yogonu giri nan daga do debu yogonu ya xoyi :

• - yogonu ga daga taaxu faalaya siine 1943.
• - yogonu xa daga taaxu madiinakuta ken ga jonboxu.
• - soro yogonu xa d'i jonteŋa katta loogo banŋe ŋa (kaaxuulu do moodinkaane.)
• - Yogonu daga taaxu ňoono; seegu mara n di.

An naa tu i da ke wucce su ya xoolen falle ma katta siine 1945- soron ga waase xoolen kutunu nan li saasa o faayi taaxe lagare be ya lenki koota ke, yogonu da koyi nan ti ke wucce su noxon di, « Fodiye muusa do Fodiye daramaani jikkinne » ya ňi yinmankaaxun wa, bawo bire ke be Alimaami jikkinne ga ri a da taxandinde ňa nan ti foodiye muusa na debeigumaaxun wutu foodiye daramaani na alimamaaxun wutu ken falle ya ni a ken yinme ga saage katta xuulu ya.

Kundu ya ni, hari sa soro n wa kanma na xoolen kutu nan li fonne fonne xoyi makka raqa wuňiye koota soron ga roono diina ndi jama jama, fonne fonne .

Hari n'o ku haqirasire na faamiye kin'o ya.

 7.☼Maama sarange xaare ☼ ''Lac grand mere Maama Sarangue''

Ke ni xaara tuyinye yi, a ga gaabu kinxenna ŋa.

Maama sarange yinme ni yaxarinxasa duruxotonte yi a tuyinte yi ti maaru soxoye ya . a duruxotoye nd'a maaru soxoye saabu da ; i xos'a toxon saxu ke xaara faranfare kanma.

• - yogonu wa tini: «sarange maarun tee»
• - yogonu wa tini: «sarange xaare»
• - yogonu xa wa tini: «Maama sarange xaare» wolla «Maama sarange maarun-tee»

An naa tu ke xaare be faayi ke « ňexen gabe n wa kitene a di moxosiri, sakati kanme kuti falle"

Lenki koota ke gaabu goppela xoodakatira toxon saxunte na ke xaarabaane ya yi; deben gooru n su na ke xaare ya falle katta kanmu banŋe ŋa.

Xaare ke na tan-killen ya di katta xaayin kille ndo xerisiŋaani kille banŋe wa, ken ga ni killi jeyen wa, an naa tu ke killi baane yan telle ware "dixidoqo" killen ŋa.

ke xaarabaane yan bakka do soxomaayiga dinde banŋe ŋa nan daga ware katamanŋu xoolilen kitten ŋa.

 

• - Tirinde: ''Quelques questions''

Maama sarange faati kan siine?

Maama sarange ga faatini a wuyu na siino manime ya?

Maama sarange bogu ko do ko ya ?

 

8.☼Sagandu-gide☼ ''Coline de Sagandou''

Xiile ndo xaame ndo taffe gunne...

Sagandu ni gunne ya , soxo ňiiňe ya ni a ga gaabu do gumeera naxan ŋa, n xa a na gaabu saahelin ya di.

Gidigille yogo wa non ŋa i gaa ken gide xilli ti « Sagandu-gide » ganni soron yi telle suwa muuru non ŋa, an naa tu ňiiňe be ga ni a soxoňiiňe sire ni moxosiri, i wa yillu ndo makkanu soxono non ŋa.

• - Ganni sagande gabe ya ňi non wa ken yan sigi i ga da non toxora ti: «sagandu» a wure ni noqu saganton ya, xoyi: gurudanu , badagu,

Kundu ya ni i xosa gide ke xa toxora kafini a ya iti : « Sagandu gide »

'' Coline de Sagandou entre gabou et goumera ''

9.☼Guufure- (guuhure )☼ ''Grand foret clasee en gabou - Goufouret'' 

Kiide gunne ndo saye gunne ya ni.

Guufure sooninkan xanne ya ni, xoyi : an naa ti  « gunfure » wolla « gunhure » xoyi raqu jewoye  nd'a fuutiye ya ni ken ya n da sigi i gaa fuutunu kundu n'a ňa « guufure » ŋa.

Xoyi : o ga na misaale wutu saasa i gaa tini « gunjura » yogonu da ken yilla n'a ňa « gunjuuru » ya , ken ya ni o naa ti soron danŋa « gunjuru » wure ni gunjura ya yi.

An naa tu gunne yogo wa kinbakkan ŋa , i wa ken gunne xilli ti : « guufure » katta kaabati kille saahelin di, an naa tu gunne ke ni « gunfuxa »ya yi, bawo dingira be ga ni kanunta noqu ya ni, sere n su nta saako nan kiňe non ŋa, sere n su xa ranta kiňene kun noqunu ya kanne yinme saabu da, ken ya ni an ga naa daga sooninkan taaxe su wolla sooninkan dingira su ya an wa ku gunnu meenu n fo gabe ňiini non ŋa xoyi : « guufure » wolla « gunfure » suwan gabe wa kitene ku gunnu ya, ado honňaatu wolla fonňaatu nfo gabe kitene ku nwa moxosiri xoyi : guwaanu-boyinaaru-wanjalanŋu-funu-ňunxumu- a do kun me tananu.

Lenki koota ke soron wa soxono a dingiranu yogonu ya, ke noqu na xoolen falle ya.

Tirindinde:

Yaala ke"guufure"wa finna guufuraaxun wa ba?

 

10. ☼Katamanŋu-(katamanŋe)''Lieu de grands cultivateur gabounke''

Kiide ndo xaamen gunne..  Soxaano kunda xase, soxaano maraxoore, soxaano jikke.

Gaabu katamanŋe ni gunxoore yi, noqu xoore, dingira yuruwante, ke noqu ya ni soxaano saxa xooren wa, xaaxo n ga naa ro beesu w'i jonteŋana non ŋa yugo kafu yaxare, lemine kafu xirise ya, naaburu maraano, suwanŋaano, solli kutaano,tee kurunba bagandaano, beesu d'i hanmi beesu d'i warijaxe . An naa tu ke katamanŋe ni gunfuxan ya yi xoyi guufure ke moxo, a ken wa gaabu kinxenna saahelin wa katta bunxuntinti do gumeera gunnu banŋe ŋa, gelli xaaxon ga naa ro ke gunne nta duuraaxunu soron wa, beesu w'i tan ŋa "giri n tan di giri kitte ndi"

Siine wo siine cogalli gumun wa riini non wa nan l'i tanmisu nd'i daabanu yigandi gunne ke di ken falle i n'i jonteŋa katta muritaane ya.

Ken ya ni siine wo siine yille n fo gabe kitene katamanŋu ŋa, soxanfoonu fo gabe wa bakka non wa siine wo siine. " Sanjanliŋe tuyini xaaxon jopperan ya yi".

 

 

11. ☼Kaajo☼ ''Ancien lieu des habitants gabounke - Kadjo ''

Yaafe gunne. Kaajo ni sooninkan xanne ya, sooninkon wa kaajo toxon saqa noqu ya noqu be taaxen ga demu nan ya non wan an xaso.

Ken ya ni taaxe xase n ga demu nan ya noqu be nan xaso, sooninko na ke noqu ya xilli ti" kaajo" Sooninkan xanne di, ken ya ni kaajonu filli ya na gaabu goppela kun ni " banbuxun kaajo do saahelin kaajo".

Xoyi: o ga na misaale wutu kaabate deben kanma, kaabate a wure ni mani ya?

Kaabate: a wure ni ti kaaxasu batte.

Xoyi, o ga na misaale tana wutu kaaxuulu debe kanma, kaaxuulu a wure ni mani ya ?

Kaaxuulu : sooninkan xanne ya ni a wure ni ti : « kaaxullu » fatanxullu ya ňi taaxunu non wa nan xaso i kaanu yi non wa i jagonte ga ni ti jagoxullen wa, ken ya i ga da non toxora ti : kaaxuulu ken ga fe « kaaxullu » ya ni.

Ken ya ni « kaajo » n xa ni sooninkan xanne ya « kaaxasu jonŋaaru » wolla « kaaxasu battu » i da kun ya jewondi n'i ya « kaajo » ŋa.

An naa tu ku kaajonu filli be ga gaabu soxoyen wa ňaana i su di, n xa non soxaano fanka ni yaxarun ya yi.

N xa, ke be gaaxo banbuxun kaajo i wa non teenu xilli ti " tigalenjeyinteenu" bawo non fanka ni tiga te lenmisun ya yi, i moyiye jeye ni moxosiri yaxaru jonŋana kun finanu ya soxono,  i finanu yan moyini kanbunde jonŋana kun ya yi

N xa, saahelin kaajo non fanka ni tigaten xooron ya yi.

Ken ya ni ku kaajo xooru filli ya na gaabu goppela « banbuxun kaajo do saahelin kaajo » wolla an naa ti« Furungallu kaajo do jalaani killenkaajo ».

" Tigalenjeyinteenu kaajo".

 

12.☼Bayanŋu ( bayanŋe)☼ ''Espace libre a l'ouest de gabou'' Bayangue.

 

Xoyi xirisun gaa tini:" bayanŋe"

• - Bayanŋu ni dingira xoora yuruwante yi, a ga gaabu kinxenna ŋa.
• - A tattu yogonu wa kiňene ma katta katamanŋu gidilenme ŋa , a kingu yogonu wa kiňene "n panmaran-xaare" banŋe ŋa.
• - Maama sarange xaare na bayanŋu ya di.
• - Gaabu jaareka na bayanŋu ya noxon ŋa.
• - Gaabu xooda katira na bayanŋu ya di.
• - Soxomaayiga dinde na bayanŋu ya di.

- Ganni wa debe n gooru n su ňi bayanŋu ya di.

Hari lenki koota ke gooru nsu na non ya yi katta katamanŋe gidilenme banŋe ŋa.

Fullan gooru n fo gabe na non ya yi, xaayi n kille n do xerisiŋaani kille na bayanŋu ya di.

An naa tu saasa taaxe kurunbanu n fo gabe su na kanma nan jonteŋa bayanŋe ya yi, soron fo gabe wa kanma nan bogu katta non ya yi.

Digaame ga naa liŋ'o raqe ndi, o raawa tini bayanŋe ya ni gaabu dunŋaare xoore wa lenki koora ke, beesu ga raawa du faayini ke be noxon wa, fo wo fo su na kanma nan jonkoyi non ya yi lenki koota ke, xoyi beesu yaaxe n ga kun wa moxo be ya gelli deben yiriwandi killun wa, a do sabatiye gollun daga kaane gemunde ŋa.

Banbanŋe gunne ya ni-taffe gunne-waayen gunne-kiide n do sexenne gunne-a do faagunne.

Bayanŋe ni noqu bayinte(boyinte) ya yi, noqu yuruwante ya ni. n xa maarenmu :

o ga ma saage falle fonne o gunnu n faayi yillene o maxa xaranxaranŋu ŋa. gunnu su duuraaxu lenki , o yinmenu yan saage na gunnu ku duuraaxundi na gunnu yittu

nsu kutu , lenki an wa du toqo debe yogo ya na debe yogo jongu hayina gelli noqu laate, gunnu ku duuraaxunde saabu da.

 

13.☼Soxomaayiga dinde☼ ''Arbre sacré '' dinde''

 

Soxomaayiga ni soxoňiiňe ya, a ga gaabu bayanŋu ňiiňaxote kanma kinxenna banŋe ŋa, a ken ga maama sarange xaare kitti gille n di.

Diganxase ya ni gelli ganni nan ti: "Soxomaayiga"

A wure ni t'an ga naa soxo a nta yigana , wolla an ga naa soxo an nan max'a yiga !

Dinde yan yi sikki ke dingira yi, ken yan sigi i ga da dinde ke xa toxon kafu ňiiňe ke yi nan ti: " Soxomaayiga dinde"

A raawa ňaana gelli ganni jinnanu taaxura xasu ya ni non ŋa; wolla a raawa ňaana xa xoyi sooninko n ga ke be xilli ti: "Xosooma" a raawa ňaana ken xa wa yi. n xa ke ni gelli ganni ya yi, xa saasa ke nta non ŋa a toxon ya na no lenki , lenki koota ke a wa soxene a wa yigene, x'a ga nta non soxoye yinme lanpu saasa, soro fonnu wa non soxono saasa.

O naa ti lenki koota ke a wa soxene a wa yigene "A soxo an n'a yiga".

 

 14.☼Soomasire☼ ''Magasin des immigres et villageois''

Soomasire ni sooninkan xanne ya, a wuti bakka lensooma ya "rensooma-sire"

ke toxoliŋe ke toxo gemunte gaabunko nda ke wutu n'a saxu maraxoore yogo ya ken ga ni debe nsu maraxoore ŋa , yillu ndo maaronu mareraanu.

Xoy'o gaa tu moxo be nan ti ganni soxoye yan ňi ňaana beesu ňi bakka nan daga soxanxayen ŋa, fo be ga naa kite sanjaane bire n wa i na ken lo foroba giridi xoore noxon ŋa , wolla debe maraxoore noxon ŋa , n xa lenki ken saxu ! ken bifi lenki !

Teraanon yan sikki ti : « soomaasire » yi lenki.

-Kaagume be maran ga naa duuraaxu, ke na soomasire teppunu rondi.

- Kaagume be giride ga naa xenu, ke na soomasire killen banbu.

- Kaagume be maaron ga naa konto, soomasire fonlaqe wuňinte ni.

- Kaagunyaxare be saabunxollen ga naa kaawa, ken d'i deenandunbu na soomasire kille guuga!

- Yuguxase be goro ga naa konto killen faayi, soomaasire killen faayi.

- Kaagunyaxaru nd'i fudinu na killen sagata, soomasire kille, xor'o na soomasire killen sagata doome hari na soomasiru kanda.

Tirindinde:

Yaala soomasire wa finna ŋalintaaxu ndi ba m'a kara ya?

 

15.☼Sanbaya dinde☼ ''Dinde de Samba au marché de Gabou''

Ke xa ni dindi tuyinte yi, a ga gaabu xaara xoore tintoyen di a wa deben banbuxun wa.

An naa tu lenki koota ke gaabu saxa kurunba na ke dinde ya wure, deben ji bagandi kille yogo tonte wa non ŋa.

Hari ke lenki ke dinditinbaane wa finna sikki non wa, a ma xenu fina ; o naa tu xirisu n ga xenne moxo be ya dindu ku xa xenne kundu ya yi, ke dinde be faayi sikki lenki koota ke a wa jaatene gaabu yittixooru yinmanko noxon ŋa.

An naa tu dindixooro filli tana wa non wa ke dinde batta , xa ku nta debe noxon ŋa ku na sellan banŋe ya katta xaare xanne ŋa.

O naa tu ke dinde kundu, a toxo ndo sere toxo ya birisante na me yi ken ga ni

" Sanba" ya i xos'a fuutu n'a ɲa " Sanbaya dinde" wolla " Sanba dinde" a ga n'an liŋa an naa ti: " sanbayankon dinde" a su wa genme .

Hari n'o ku haqira sire ; an miina .

 

 

 

16.☼Npanmaran-xaare☼ ''Lac Pamara - Amara djikine''

Ke ni xaara tuyinte yi, a ga gaabu saahelin di katta wayigillu kille ndo xooli xoore xanne ŋa.

Xaare ke gille ni moxosiri, a tatte yogo wa sette katta bayanŋu kotti banŋe ŋa.

A wa gaabu xaara xoore tintoye ndi, xaaxo ga naa ro jin ga naa yanqa moxosiri a do xaaraxoore ndo xoolixoore nsu wa warene me ya, xirisu nda ke xaare toxon saxu ke xirise ya ken ga ni " Npanmara jikkinne" yi hari nan hinne a ya n'o xa falle siro an mina.

 

17.☼Danfudanfu☼ ''Lieu Danfou Danfou''

Ke ni bologaane tuyinte yi, a ga gaabu xoolixoore wa, waxen ya ni bologaane ya ni, lemunu bunsara ya ni, yaxaru xolla wanqira nd'i ňoŋora ya ni. a na kinbakka banŋe xoolikitte ya yi ken ga " Bintu fuseeni jikkinne" naaxon gallen tatten ŋa.

A ga kunda be yi ke ni: " Saalunya" wure ya yi katta wureera banŋe ŋa.

 

18.☼Guufaxoore☼ ''Grand marigot de Gabou - lieu-dit Gouffa'

 

Ke xa ni duran bologaane ya gaabu xoolixoore ŋa.

An naa tu ke noqu jama nta gabono moxosiri, sere gabe nta telle non wa moxosiri,

a ga nta lemunu do murunto beeni ga telle goriware non ŋa.

 

19.☼Guufalenme☼ '' Le petit Gouffa''

A ken xa ni duran bologaane yi, a ga guufaxoore ndo maamanbulla-te waxe naxan ŋa, ke noqu ya ni lemunu bunsara xooren wa nan kafi bologaane ke be toxon ga ni suxunaakunda wure yi, an naa tu ku bologaanu fo wo fo be faayi yaxaru n wa telle wanqindi ku su di .

20.☼Maamanbulla-tee☼ ''Champ de grand mère - Maamaboula Sakiliba''

Ke xa ni bologaane tuyinte yi gaabu, i d'a toxon saxu yaxarinxase yogo ya ken ga ni : « Bulla saakiliba » yi . lemunu n gaa tini « Maamanbulla » a janmu ya ni saakiliba,

a xa ňi yaxarin sooxaana yi naaburugumu xoore ya ňi, a soxo te yan ňi xoolin xanne ŋa ken yan sigi, i ga da ke dingira toxora ti « Maamanbulla-tee wure » o ku lemunu ti « Manbulla-te wure »

I da koyi nan ti siine wo siine a komon yan ňi riini soxo a tee ndi , i ga naa ri a n'i baasu gunbo, i ga naa ňi saagene a n'i baasu gunbo.

A ke ndo yaxare be ga ňi me yi fogumaaxun ŋa ke ni " Ňunma saamura" ya yi.

 

21.☼Segefa☼ ''Bord de Segefa''

 

Yere ni duran waxe yi gaabu xoolixoore xanne ŋa.

A ga saahelin banŋe ŋa , a na " Haliima musa xaare" ndo " Sedifo haakuma sangalle" ya do me naxa.

Segefaa ni waxe xoore yi, a tuyinte ni moxosiri, jalaanikilli xoore ŋa dangini d'a raqen ŋa  , ken ya ni n'a wutu segefaa waxen ŋa nan dag'a wara ma danfudanfu waxen ŋa ku su na xoolinkitti baane ke ya kanma, bawo ke xoole gilli do tiisi banŋe ya nan li gumeera ken fallen an dangi do gaabu nan dangi dagana do wayigillu banŋe ŋa.

Xoole ke bakka do gaabu saahelin ya nan l'a kinbakka n d'a banbuxun ŋa.

 

22.☼Dixidoqo☼ ''Cote glisage en route gabou kayes''

Yere ni killi tuyinte yi, a ga gaabu xaayin kille ndo xerisiŋaani killi jeyen wa, ken ga nit a killen ŋa.

Kille ke linbilanbaye n saabu da, a d'a deene saabu da I xos'a toxora ti " dixidoqo" bawo xaaxon ga naa ro beesu ranta dangini do ke kille yi, sakati kanme ga naa ri koota be.  " An ga naa dixi yere, an naa doqo doore".

 

 

 

 

 

23.☼Hamudalaahi-gide☼ ''Colline louange à Allah- sur le chemin de kayes''

Ke dingira tuyinte ni moxosiri gaabu ňiiňaxote kanma, a faayi dixidoqo kanmu di katta kinxenna banŋe wa, ke kunda be faayi ke giden gabe ya na non wa ken ya ni,

i ga da non toxon yilla ti : « hamudalaahi-gidilenme ».

Ken ga fe xirisu n ga da ke be ko nan ti : ganni suraqu ya ňi non wa, I ga ri taaxu non wa i da non toxora ti: " hamudalaahi" wolla"Alhamudu lilaahi »  ti

« tiigayen wa allah da » Kundu ya ni suraqu ku da wuccu lanmaane ya non ŋa,

ken wucce ga dangi i xosa giri nan daga i bogu non wa n'a saabun ya jin konto ya yi.

Ken ya ni hari ke lenki soron wa non xilli ti : « hamudalaahi-gide » wolla « Hamudalaahi-gidilenme » ke noqu do dixidoqo ya tinte ni moxosiri, giden gabe wa no, taffe gabe wa non ŋa, fullun taaxuraanu fo gabe wa ke noqu ya.

« Tiigaye nwa allah da »

 

24. ☼Lakki-xooli☼ ''Un petit marigot s'appelle - Lakky marigo''

Ke ni xoolin kitte yi, wolla xooli tugunne yi, lanbalenme ya ni,

a ga gaabu katamanŋu ndo gungille naxan ŋa.

An naa tu lakki gabe yan yi xoole ke raqen wa ke ya nda sigi i ga da non xiri ti : « lakki-xooli » ken ga fe « lakkin-xoole » ya ni.

 

25.☼Goppela☼ '' Définition nom de Gopela''

Taaxura ya ni, ňiiňe ya toxo ni, debu ya na ke taaxu dingira kanma.

Goppela toxon wuti bakka « goppen » ya yi, ken ga ni yellin tuyinte yi sooninkara.

Goppela sooninkan xanne ya ni. n xa goppela ri kan moxo ?

Kan moxo xaa ni ke toxo ga saxu a ya nan ti goppela ?

-Jaabi n faayi : xoyi diganxannu n ga da me sooxi moxo be ya, a wa telle diganxannu sikki wolla naxato yi.

- Fana ni : yogonu ti : leminatugunne tranteran yogo ya ňi wandi kittidunfoonu jafatini bakk'i maxa xoyi goppe n ga sellin lenmu jafatini moxo be ya d'in daga , ken ya ni son ga ti : « ke lemine wa jafatindini xoyi goppen moxo »

- A fillandi ni :  yogonu xaa ti ; ti xabiilanu filli ya ňi me yi, i gaa kuren ŋa.

- Xabiila baane n ga na bunne sedi kuudo na xabiila baane soron sufa, i ga sere baane sufa tirinde ga naa ya nan ti ko nda karinde ňa ?

ku xabiila baanu naa ti : « xasa soron ya nda kari » wolla « xasa dunkon ya nda karinde ya ».

N xa, xabiila baane ke ga na karinde ya, wolla i ga na bunne sedi a ga na sufandi xabiila baane soron wa i kun naa wuru telle i sern wutu jewoye di d'an daga, ku xabiila baanu ga naa tirindindi nan ti ko nda wutu ?  i naa ti « goppen ya nda wutu » n'a saxu i jewoye kanma.

 

 

 

 

 

26.☼Goppela debu☼ '' Nom des villages du Gopela''

Debu.                               Seranhaqe                  Debe xannu.

Jaaxaleeli		Sooninke-fulle
Xuulu		Xasonke-sooninke
Gaabu		Sooninke
Goori		Xaasonke-sooninke
Xerisiŋaane		Fulle
Bunxuntinti		Sooninke
Bangasi		Sooninke-xaasonke
Sutuxulle		Xaasonke
Diyaala		Banbara
Keňu		Xaasonke
Luupuru		Sooninke
dusuxaane		xaasonke
Digijanya		xaasonke

 

Xirinde - gansinde: ''Un appel pour les habitants de Gopela''

Ke safandi dere wa goppela renmu xilli, xerexerentaaxu di xaralenmu.

Xor'o n'o kittun kini me ya o nan daga doome.

Xa duruxoto xa nan tinto xirisu n wa xa n'i tirindi n'i haqiralaanu muuru moxosiri n'i gemundi saado kallen xaso n gaa xurana.

Ken ga fe koota wa riini raqe naa soyi, kanbe ga nta raqe be di!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

27.☼Janmu haqe be ga gaabu☼ ''Noms de famille de Gabou''

Janmu        Jandunkara                    Danbiraanu

Si	Sawaane	Siikunda
Jikkinne	Galoxo	Galoxora
Suxuna	Wage	Suxunaakunda
Keebe	Baaxeesi	Kebeela
Maareega	Bidaaneesi	Maaregakunda
Kamara	Dancoxo,denbahaawa	Kamarala
Sunbunu	Waage, garanke	Sunbunukunda
Saamura	Waage	Saamurakunda
Tanjigoora Tugura	Jaaxo,jaaxalinkon	Tanjigoorakunda Tugurankunda
Siise	Waage	Siisekunda
Danbelle	Dansira	Danbellekunda
Jaara	Kanute,njaayi,	Jaarakunda
Kulubali	Dikko	Kulubalikunda
Saaxo	Wakaane	Saaxola
Siisoxo	Bannansanu	Siisoxokunda
Konaate	Sankunya	Konaatekunda
Sidibe	" " " " " " " " " "	Sidibeela
Foofana	Kaanijo,juxadu,boyigille	Foofanakunda
jallo	jeeri	jallokunda
Yaareesi	" " " " " " " " " "	Yaareesikunda
Juumu	"  " " " " " " " " " "	Juumukunda

 

28.☼Gaabu debigumun haqe☼ ''Nom des chefs de village de Gabou''

Toxo                Janmu           Siina haqe                     Faati siine.

 

Fodiye Muusa	Si sawaane	" " " " " " "
Xacca	Si sawaane	" " " " " " "
Baabayi	Si sawaane	" " " " " " "
Dalamane	Si sawaane	Siino karagi (5)
Sulemaani	Si sawaane	Siino filli(2)
Dooro	Si sawaane	Siino tunmi (6)
Moonibuna	Si sawaane	Siino seegi (8)
Yuuxulle	Si sawaane	Siino naxati (4)
Balla-Muusa	Si sawaane	Siino karagi (5)
Moodidaabo	Si sawaane	Siinotanmi do ňeru (17)
Siimoro	Si sawaane	Siino tunmi (6)
Mahamadu	Si sawaane	Siino karagi (5)
Saaliyagundo	Si sawaane	Xasu segi " 8"	1988
Alimaami	Si sawaane	Siino tanmi do naxato (14)	1998
Foodiyexunba	Si sawaane	Siino filli ( 2)	2001
Siixu bintu	Si sawaane	Xasu tanmi " 10"	2002
Alhaaji yubagille	Si sawaane	A ken ya na dokkon kanma lenki koota ke, A taaxu siine 2002- hari na xirisaaxun dokkon banba.

 

 

 

 

 

GABOU GOPELA.
« 'Une petite remarque sur l'histoire de Gabou - Et un détail pour l'installation des nouveaux et les anciens habitants sur la terre de Gabou, depuis Boundou Gabou en Séneégal, et comment les habitants de Kouloun sont venus pour s'installer à nouveau à Gabou et Diamou depuis l'an 1883. ».

Gaabu goppela ni sooninkan deben ya yi, sooninkan taaxura ya ni, a ga xaayi maran ŋa, a do xaayi naxa ni kiilo metaranu tanmi do ňeeru (17).

Xirisu nda koyi nan ti gaabu gunne ke soro fano beeni ga da saga ku ni sakon ya yi, kun finanu yan ňi taaxunu non ŋa, i ya nda gunne ke saga, xa i ma dalla non ŋa wucce ga dangi i kun daga.

Ken falle ya ni jikkinnenu ndo siikundanko n ga ri gunne ke yi na non toxora ti :

 « GAABU » ken ni toxo xase yi nan bogu gelli « Bundu gaabu » senegaali mara ndi. Xirisu nda koyi nan ti xirisi fana be ga ri debe ke taaxundi ke ni :

«  Foodiye Daramaani jikkinne » ya , a ken fin ayan li, a do soro beeni gari doome kun ni : Diba Maamudu do Kolixoyo do Seega Dindi Jallo.

An naa tu ku soro sikki su lagari saagene katta Xuulu deben ŋa, ken falle ya ni : " Foodiye Muusa Si Sawaane " d'i koren ga ri a ken ya do toxo ke nan li nan ti: "Gaabu" an naa tu "Foodiye Daramaani jikkinne" da bisimila a d'i jama.

Nxa, ken falle wucce ga dangi sooxiyi lanmaane ga dang'i do me naxan ŋa "Foodiye Muusa Si Sawaane" giri nan daga taaxu banbuxun banŋe na non toxora ti: "Jamu Dinde" walla "Jamu"

Ken biren ŋa xirisu nwa tini: "Jamu do Gaabu" wolla "Gaabu do Jamu" ken dinma ŋa debu filli ya ni i taxandinton ga ni, Jamu wa banbuxun banŋe ŋa. Gaabu wa saahalin ŋa.

I da koyi nan ti "Foodiye Muusa " gaa telle i deben taaxundi tuwaana yogo t'a danŋa nan ti an daga a ga na samaqen ňi yittitiŋen be wure a nan taaxu non ŋa.

Iti: a ga daga a da samaqen ňi dindi tiŋen yogo ya wure a xosa taaxu non ŋa na ken toxon ya ti: "Jamu Dinde" Xoy'o ga da ko sikki fana ke noxon di moxo be ya nan ti: Jamu laate do Jamu tinte, ke su kite do bire be debu ku filli ga riini kafi me ya nan ňa debi baane ŋa, an naa tu xirisi xoore be ga ri nan li sefe i do me naxan ŋa n'i gemundi ke ni "Alimami Jikkinne ya" A ken yan t'i danŋa i nan kafi me ya, kundu ya ni  Foodiye Muusa d'i Jama be ga ňi jamu laate i tinto riini nan li Jamu tinte, ken falle Gaabu foodiye Daramaani xa d'i jama be ga ňi gella tinŋe yogo kaara ŋa i xaa tinto nan li, i ga da me gemundi nan li meeňi noqu be ya, i da missiden sigindi non ya, kundu ya ni ku debu filli ga kafi me ya nan ňa debi baane ŋa, na misiide sigindi i do me naxan ŋa.

Debun toxon yille nan ňa toxo baane ya i ti non danŋa "Banbuxun Kaajo" ke taaxe noxon ya ni waame xoore  n ga ri na taaxen bonondi i maxa, i xo sa ken siine xa xiri ti

" waame xoore siine" kundu ya ni,  i xosa bogu ken taaxe noxon di na xoolen kutu nan daga taaxe kurunba ŋa xoolen falle katta saahelin banŋe.

I gaa non xilli ti « saahelin kaajo » an naa tu i da wucce ňa non xa taaxen ŋa moxosiri, ke noqu ya ni Jikkinne galoxonu n ga toxi ti alimamaaxu ŋa.

Si sawaanenu nga da debigumaaxun wutu.

Alimaami Jikkinne ya nda ke fenme su riiti na Foodiye Daramaani Jikkinne ňa Alimaamin ŋa. Foodiye Muusa si Sawaane ňa debigumen ŋa.

An naa tu ke yillaye su ňa n'i toxu xoolen falle ya, xoy'o ga demu a konŋo nan ti yillaye nfo gabe ňa non ya yi, yogonu sanqi nan daga taaxu debu tananu ya.

Ken falle ya ni siine (1945) saahelin kaajo taaxaano nga da xoolen kutunde joppa n'i jonteŋa katta taaxe lagare ke be i faayi a noxon ŋa saasa. Ken ya ni an naa tu i da ken taaxe kurunba be faayi a naxo i ga saage katta taaxe xasen ya yi ken ga ni gaabu taaxe fana ŋa wolla o naa ti :" gaabu xase " saasa o raawa tini "gaabu kurunba" wolla "gaabu goppela" kundu ya ni, o maarenmu xa naa tu gaabu goppela taaxu kundu ya.

Xirisu nda koyi nan ti : gaabu taaxu siine (1883).

I da koyi xadi nan ti gaabu taaxaano ku su giri dingiranu tan aya nan li me ňi ke taaxu dingira yi.

Fo be ga ni xoyi : Siikundankonŋa, i kun wa taxandini katta taxandiranu sikki ya xoyi : ''Il ya trois familles Sy sawane differends a gabou gopela, sont..

• - Foodiye Musayanko.
• - Madi Xeebayanko.
• - Xaccayanko.

 

1- Foodiye Musayanko:

''Explication et detail pour l'arrive de famille Sy sawane ''Fodie Moussaya'' sur la terre de gabou''

I da i kun danbe katta Foodiye Muusa si Sawaane xabiilan ya, a ken ga ňa gaabunkon debigumu fana nan xaso, an naa tu i ku ni fullun ya yin a bogu: "BUNDU GAABU" ken ga Senegaali ňiiňanqoten kanma.

I w'i kun xilli ti fullan "Nomaade" xoyi fullu beeni ga terene moxosiri, i ga nta toxini dingira bane ya, i wa telle noqu su, an naa tu i da ken terende noxon di iri xaayi maran ŋa yogonu dangi nan daga ňooro maran ŋa, kundu ya ni siikundankon beeni ga ri taaxu Xuulu deben ŋa, kun yan giri nan li gaabu goppela.

Bawo, xirisu nda koyi nan ti i ga ňi Xuulu ňiiňe noxon ŋa bire be ken da ňi ňexen gaben ya na Xuulu xoolen ŋa, nxa bire be ňexen fankka nga roxo non ŋa, i da koyi nan t'i kun ni lendunjaaxon ya yi, ke noxon ya ni i ga ti ti gaabu ňiiňe ni soxo ňiiňe siren ya yi, a do xadi balunme ndo kiiden wa kitene non ŋa, kundu ya ni siikundanko nga ri gaabu ňiiňanqoten kanma.

 

2- Madixeebayanko: '' Un détail sur la deuxième famille Sy Sawane - Madikhebaya- ''

I da i kun xa danbe katta Madixeeba si Sawaane ya yi, an naa tu lenki koota ke i na kun ya xilli ti "Masireyanko"

I kun do foodiyemusayanko n'su ni bundu fullun ya yi.

 

3- Xaccayanko: '' La troisième famille Sy Sawane à Gabou ce -Khatiaya- la grande famille, en soninke on dit  'kodje', cela veut dire la famille qui a beaucoups des élèves coraniques, en d'autre langage on utilise ''Mody kodje, ça veut dire famille de marabout'' Car en soninke le mody c'est un marabout..

I d'i kun xa danbe katta Madi xasan ya yi wolla xacca si sawaane, i kun ni ňooro saaheli fullun ya yi lenki koota ke, i na kun ya xilli ti "Xojedunko".

An naa tu i kun li yanqa foodiye Muusa si sawaane ya yi, a ya nd'i bisimilla gaabu goppela.

- Fo be ga ni xoyi galoxorankon ŋa: an naa tu i kun xa wa taxandini katta taxandiranu filli ya.   ''En gabou il ya deux familles galokho differentes - Tounke et missane-, sinon il ya beaucoups de galokho en gabou comme le - Sekouya ou Abasse ya etc- Mais les  gabounkes meme utilise leurs terme pour s'expliquer, en disant Djikine galokho''

A  fana ni : galoxo tunke. = Tounke.

A fillandi ni : galoxo misaane. = Missane.

     1- Galoxo tunke: = Galokho Tounke.

I ku ni sooninkon ya yi, jikkinnenu ya ni nan bogu jaafunu, i d'i kun danbe katta galoxo tunke jikkinne ya yi. an naa tu i kun xa ri taaxu Xuulu.

 

     2- Galoxo misaane: = Galokho Missane.

I kun xa ni sooninkon ya yin an bogu jaafunu, i kun bogu Maxan misaane jikkinne galoxo ya yi. an naa tu foodiye daramaani jikkinne bogu ke xabiila ya yi, a ken ya fo ni gaabu ňiiňe taxande ŋa. I kun ya ni ňiiňe gumun ŋa.

 

• Ø Suxuna kunda: '' Il ya une famille Soukhouna''

I kun xa ni sooninkon ya yi nan bogu jaafunu maran ŋa, i kun Moosire suxuna ya yi, wolla maasire suxuna, an naa tu i kun xa giri falle jaafunu i ri Xuulu i da wucce ňa non ŋa ken falle nan li gaabu, i da koyi nan ti Moosire suxuna ňi yugu saaken ya yi, nxa, a saakoyen saabu da, a do suraqu nda me kita i konto a ya, ken falle moodi yugo ya nd'i wundi nan t'i g'a mulla n'a fanqa n'a kari, i na solen leesu n'a ňa tanme ŋa, an naa tu i da ňa kundu ŋa, bire be a ga xinini Xuulu xoolen di i da seda yi a xosa kara kundu ya yi.

 

• Ø Kebelanko: '' La grande coranique famille kebe à Gabou''

I kun xa ni sooninko ya yi, nan bogu gunjuru ken falle yogonu daga taaxun jallaane yogonu daga taaxu kurukulla, yogonu ri taaxu gaabu goppela.

Kundu ya ni, i kun ya ni alimaani fallankon ŋa gaabu.

I tuyinte ni ti xaranyinbi gumun ya yi.

 

• Ø Tugurakundanko: ''Un seul famille Tougoura à Gabou''

I ku ni suraqun ya yi, i ga ri taaxu gaabu, i kun bogu Nuuhu Tugura ya yi, i da koyi nan ti galoxo tunke ya nda Nuuhu Tugura bisimilla gaabu.

 

 

• Ø Sunbunu kundanko: '' Il ya deux familles Soumbounou à Gabou, l'un on l'appelle soumbounou wague, l'autre sont de Ggaranko il s'agit de cordonniers''

I ku ni sooninkou ya yi nan bogu baaxunu ňiiňanqoten kanma.

I janmu yinme ni wagen ya yi, n xa taaxuranu yillayu nsaabu da i yinmanke nd'i jaatiginu janmu ya wutu. Ida koyi nan ti Biraamu si sawaane ya nda sunbunu kundankon bisimilla gaabu, bire be a ga yanqa Foodiye musayankon ŋa, a da Maajula sawaane yaxi nan bogo foodiye Musaya xabiilan ŋa.

 

• Ø Saamura kundanko: '' A Gabou il se trouve une famille Samoura, il est le seul Samoura - est une famille coranique tradionnelle''

I kun xa ni sooninko ya yi nan bogu jonboxu debe be toxon ga ni saabusire sanballa yi. I kun yinmanke ni Mahamadu Saamura ya yi, i da koyi nan ti biraamu si sawaane ya nd'i kun xa bisimilla gaabu.

An naa tu Mahamadu Saamura ňi mayisi gumen ya yi xaranyinbe y'a maxa gelli saabusire, a ga ri gaabu a da mayisi rondi non ŋa, xaralenmu n fo gabe ň'a maxa moxo siri.

A renyugu xoore nya toxo ni jubeyiru saamura.

A maaren yaxare yogo toxo ni Ňunma saamura, ken ga ňi a ga yaxi galoxo misaane sooxoodun ŋa.

 

• Ø Waagiyano,Tanjigoora kundanko: '' La famille Tandjigora qui porte quelques trois nominations - Madibinneya- Waagiya- Tandjigora kounda.''

I kun xa ni sooninkon ya yi nan bogu kungeni, ken ga Senegaali ňiiňanqoten kanma.

I kun bogu Madibinne Tanjigoora ya yi, gaabu xirisu nw'i xilli ti waagiyanko, yogonu xa wa ti n'i danŋa ti Madibinneyanko.

Ken ga fe Tanjigooranu jandunkara ni jaaxon ya wolla "jaako" ken ya ni yogonu xa w'i xilli ti "jaaxolinko" an naa tu waagi renyugu xoore yogo ňi non ŋa, i gaa tini ken danŋa ti : "Maaliki Tanjigoora" ken taaxunte n ga ňi kungeni senegaali.

An naa tu jonŋu n wa Tanjigooranu ndo kebenu naxan ŋa.

 

 Ø Maaregan kundanko: ''Il se trouve aussi deux familles Marega- qui ont pour surnom Bidanesy, le bidanesy s'agit le serpent noir ou le python sept tête soninke depuis l'empire du Ghana, dans le puits de koumbi saleh en wagadou.''

I ku ni sooninkon ya yi, nan bogu jonboxu Muliine.

An naa tu Maarega kaanu filli ya na gaabu :

• - A fana ni: Sanba Maarega. Famille samba Marega.
• - A fillandini: Siixu Maarega. Famille sekou Marega.

Tuwaanu nda koyi nan ti maareganu ndo bidaanesinu n su ni janmu baane ya yi.

O ga naa ti o wa roono ken fatanfansinde noxon di a wa wuccen wutu, n xa digandefonde yinme da, sere be gaa mulla na ken ri moxo tu an na jonboxu taarixu ri moxon xara n'a tu, wolla an na Maarentumaaniyanko tirindi bidaanesiinu nwa no

i wa fatanfansinde siita kinni an ŋa, sere be ga naa ti maarega an naa ti bidaanesi, sere be ga naa ti bidaanesi an naa ti maarega a su wa genme bawa takkiyi xanne ya ni.

Ken ya ni sere be ga naa korosindi moxosiri an wa Baabulayi toxon gaben ňiini Maareganu xabiila noxon di bawo a ken ya do tunka jonbutunke bidaanesi na takki me danŋa nan ti na janmunu nsu ya baane yi.

GABU DEBIGUMU

LES CHEFS DE VILLAGE GABOU.

Toxonu : ndo janmunu	Siinan haqu : ndo xasun jaatu
Foodiye Muusa Si Sawaane
Xacca Si Sawaane
Suleemaani Si Sawaane	2      siino filli
Baabaye Si Sawaane	30    tanjikke siine
Dalamanne Si Sawaane	5      siino karagi
Dooro Si Sawaane	6      siino tunmi
Mooni Buna Si Sawaane	8      siino segi
Yuguxulle Si Sawaane	4      siino naxati
Muusa Balla Si Sawaane	5      siino karagi
Moodi Daabo Si Sawaane	17    siino tanmi do ňeeru
Siimoro Si Sawaane	6      siino tunmi
Mahamadu Si Sawaane	5      siino karagi
Saaliya Si Sawaane	Xasu 8 : xasu segi
Alahaaji Alimaami Si Sawaane	14    siino tanmi do naxato
Foodiye xunba Si Sawaane	2      siino filli
Alhaaji Siixu Bintu Si Sawaane	Xasu 10 : xasu tanmi
Alhaaji Foodiye Si Sawaane	Yirigi n'a siina (6) ya

 

 

DEBIGUME ALAHAAJI YUBA GILLE SI SAWAANE.

Yuba gille, a ken ya na debigumaaxu dokko kanma n'a wutu gelli siine 2003 nan l'a wara yirigi siine ŋa siino tunmi saasa.

O wa tini hari na wuyi do saha kini a ya hari na xirisin dokkon banba.

O faaba, o kisima, o ku lemunu hari n'o xa sabatindi n'o fasondi, sooninkonti :

"Xirisi wulle ya na gunne tu dinanta leminan wulle ŋa"

Leminan wulle tan ňa jeye ni xa nta gunne tu.

 

GABU ALIMAMINU.

LES IMAM DE GABOU.

Toxonu : ndo janmunu	Siinan haqu : ndo xasun jaatu
Foodiye Abudarahamaani Jikkinne
Foodiye Saalimu Jikkinne /kisima saalu
Foodiye Mahamuudu Jikkinne
Ibarahiimu Jikkinne /kisima taye/dalamane jikkinne
Lamina Gille Jikkinne
Abudarahamaani Jkkinne/ bacci daramaani
Iburahiimu Jikkinne

 

Iburahiimu jikkinne a ken ya na alimamaaxun ŋa saasa a yan sallini ti soron ŋa farillan sallu karagi do juman xutuban salle.

An naa tu ku yan ňi gaabu alimamaanu toxon ŋa, o ga da fo beenu kita o muurunde noxon di.

O wa muurunu kamane senne ke maxa a n'o debe ke kanda n'a deni kaane.

Hari na faamiyi sire kini o su kafumante ŋa, an miina.

 

  GAABU JANMUNU

NOM DE FAMILLA EN GABOU.

Janmu	Jandunkara	Xabiilanu
Si Sawaane	Sii Kunda	F+M+X.
Jikkinne Galoxo	Galoxora	T+M.
Suxuna Waage	Suxunaa Kunda	Moosireya
Keebe Baaxesi	Kebeela
Maarega Bidaanesi	Maarega Kunda	Sanba do Siixu Maarega
Kamaara Demba Haawa	Kamarala
Tuuguura	Tuguran Kunda	Nuuhu Tuguura
Sunbunu Waage	Sunbunu Kunda
Saamura	Saamuran Kunda	Mahamadu Saamura
Saaxo Jonbeera	Saaxola
Gasanma Jaabi	Gasanmara
Tanjigoora Jaaxo	Tanjigoora Kunda	Waagiya do Madibinneya
Kuuma	Kuumala
Siise Xaareesi	Siise Kunda
Siidibe	Siidibeela
Danbele	Danbelle Kunda
Kuluballi	Kuluballi Kunda
Jaara	Jaara Kunda
Siisoxo	Siisoxo Kunda
Jallo	Jallo Kunda
Konaate	Konaate Kunda	Sankunya
Foofana	Foofana Kunda
Yaareesi	Yaaresi Kunda
Juumu	Juumu Kunda

  

XARANYINBU NDO KORAN BERANU 

FAMILLES CORANIQUE ET LA PLACE PUBLIQUE.

Gaabu Xaranyinbu	Gaabu Koran Beranu
Kebeela xaranyinbe	Beraxoore koranu
Galoxora xoore xaranyinbe	Danginankoti koralenme
Baakande Sawaane xaranyinbe	Baabaya koralenme
Siixina jikkinne xaranyinbe	Alahaaji madixulle koralenme
Xojen xaranyinbe	Npaali Saajo Koralenme
Tiiden xaranyinbe/ Foodiye jikkinne	Dindilenme Koralenme /foodiye xunba koralenme
Mahamadu Saamura xaranyinbe

GUNNU NDO BOLOGAANU

LES FORÊTS ET LE BORD MARIGOT ET LES RIVIÈRES.

Gaabu Gunnu	Gaabu Bologaanu
Guufure Gunne	Segefa = Naaminindi gedu = Mollon Teenu
Jallaninkille Gunne	Jallaaninkille Bologaane
Kaajo = Saahelin Kaajo Gunne	Gidinbologaane
Sagandu	Guufa Xoore
Gidilen-ta = Gumeerankille	Guufa lenme
Gungille Gunne	Maamanbulla ten-wure
Katamanŋe Gunne	Saalunya wure Bologaane
Bayanŋe + Soxomaayiga dinde	Danfu danfu Bologaane
Xaayinkille + Hamudalaahi gidilenme	Suxunnaa kunda wure wolla kaabatinkille ndo kurukullan kille Bologaane
Diyaalansiŋa Gunne	Xoroben wure Bologaane = taaxutallan kille Bologaane
Wayigillun kille	Wayigillunkille Bologaane
Banbuxun kaajo + tigalenjeyinteenu	Botoxoore wure Bologaane
Taaxutallan kille Gunne
Kurukullan kille Gunne
Kaabatin kille Gunne

 

XAARU NDO FEDDU

LE LAC ET LES ASSOCIATIONS

Gaabu xaaru	Gaabu feddu
Xaara xoore + banbuxun kaajo xaare	Maxanbaanu fedde-deben maxanbaanu
Npanmaran xaare	Yaxarun fedde-jaman jikke(jamajigi) saabuñuma
Maama sarange xaare/ sarange xaare	Sunpukafo fedde-xaralenmu fedde
Hiliima muusa jikkinne xaare	Jamu gaabu xaralenmu fedde (Bamako) A.E.E.D.G
Siixu faatuma jikkinne xoolilenme	Teraano fedde (Faransi) A.R.G.R.F
Bayanŋu xaare/ xaayinkille xaare
Lakkixooli xoolilenme
Saaheli kaajo xoolilenmu
Diyaalansinŋa xoolilenme

 

Gaabu xarankaanu-xaralaanu.

''Alphabetisation et les ecoles coranique- medarssa arabic - et l'ecole francais''

Une discussion depuis le debut de ces alphabétisations, coranique et franco arabe - un sujet au chemin prochainement il s'affichera a nos revue soninke, il s'agit la constitution de mederssa de gabou et la biographie d'une personne qui fait rentre cet initiative en gabou.

L'ecole francais est un nouveau a gabou, le gabou n'a jamais connus avec une ecole francais, pendant de ces dernieres annees les enfants commence a avancer avec l'etude des deux langue ce qu'on appelle franco arabe, ou bien arabe francais.

Donc pour n'oublie pas toujour que le mederssa de gabou a participers sur cette trajectoire plus de 25 ans ou 27 ans.

Combien et combien des eleves sont formee dans cet etablissement, et surtout nos proches villages envoyer leurs enfants en gabou pour etudier et apprend, avec nos faiblesse en alphabetissation, grace a dieu le tout puissant on se trouve aujourd'hui centaines des jeunes immigrants gabounke en france ou ailleurs ils ont les deux langue avant d'aller en exil, ceci le facillitera leurs entiers vie avec la petite formation qu'ils ont fais au village, pourquoi j dis petite formation, parceque il ya 93 pour cent qui n'ont pas continuer leurs etudes secondaire pour aller en lycee.

Alors il ete beaucoups des amis que moi je le connus s'ils ont continues avec leurs etudes il aura d'avance aux etudes, mais ce sujet n'est pas un sujet personnel pour le gabou seul, car ce public pour toutes les village soninke, les parents ne s'applique jamais en alphabetissation des enfants.

On peut ajouter encor pour remercie le bon dieu, car quelques personne commence a comprendre que rien que l'etude rien ne peut pas avancer sans l'etude, ce pour cela ils s'applique et s'occuper a l'avenir de leurs enfants, ici je remercie le tout puissant grace a lui mes parents sont occuper a mon etude pour m'encourager toujour, et je remercie aussi toute les personnes de bon coeur qui m'ont ouvert leur coeur pour me guider et me conseiller chaque fois je benis pour vous que dieu vous protege, amen.

Pourquoi pas moi aussi je participe pas au sujet de mon village, surtout l'ecole qui ma montre le chemin et montre moi le chemin qui est entre le ciel et la terre, l'ecole de mon village je te donne mon coeur, de cette bon jeune coeur gabounke pour t'aider et te deffendre des ennemis.

En vession soninke..

- Tonŋu ya ni, an naa tu gaabu tuyinte ñi ti xaranyinbe deben ya yi gelli ganni, xoy'o ga da xaranyinbi kaanu ku yiriga moxo be ya.

Nxa, an naa tu lenki koota ke xaranyinbu yugun saxu xaranyinbu sanku, xaranyinbu sanqi, o naa tu xirisu ku ga saqa moxo be ya i ñangolli battu ku xa buruxene kundu ya yi. Nxa n'a saxu wuccun yille moxo ndo duna yinme daga moxon kanma xarankittun yille katta kitti kurunba yi, xoy'o su ga kun tu moxo be ya, ken ga fe kaaranu jonŋa tuyini ti xaranyinbu ya yi, kun xaranyinbu ya nda o kisimanu d'o faabanu wundu n'i wara yugun kaane an naa tu hari ke lenki o ku lenki renmun faayi kanma nan ŋaali ken xeye kutte ya noxon ŋa.

Ken ya ni lenki koota ke kaara su na kanma nan yuruwe ti xaranka kurunbanu ku dagakillun ya yi, kun ga ni : Madarasa kaanu ndo lekollin kaanu ŋa.

O nan duruxoto ke xeye nan maxa sanku o maxa, o kisimanu da ke kille ya koyi

o faabanu ya, o faabanu xa da ken kille baane ya kiyi o ku ya, o ku xa da warijaxa xoore be kita ku killu su noxon ŋa a gaaxo yilli funsi baane jogofu tanmi, jogodu tanmi su da dugaanu tanmi bagandi o naa tu golle na o ku ya maxa kenki koota ke.

Bawo, o ga na taaxu nan sinme fonne nan faayindi fonne o wa tuunu bire be sooninkon geseri xoore be ga sefe nan ti : " yogo xara, an kisima maxara wolla an faaba ma xara"  A ti xadi : " Nan xara ma xoto, na mayisi rondi ken ya xote ni"

" Nan xara ma xoto nan ña alimaamin ŋa ken ya xote ni"

O ga na ganda faadiga da ku sefu faayi o wa tuunu nan ti ku digaamu wa sefene yagun ku beenu ga da senbe kini xaranyinbu ndo mayisinu ŋa.

Bawo, o ga na korosindi fonne o wa tuunu nan ti ganni ŋa yugo nsu ra mañi katta telle mayisin ŋa, xoyi o ga ken tu ti : taalibaaxun ŋa moxo be ya .

Ganni taalibo yan ñi telle jando ŋa do debun ŋa . an ke ga naa ña an ga ranta legane, an lanta suugunu an lanta fallan da, an naa tu an ke xallen ya na sooxon ya yi a do yinbi kumuye.

• - Taalibe: araabunxanne ya ni, i na xaaralen xooron ya xilli ti taaliban wolla toolibu, an naa tu taalibe wure ni xaralen xoore ya .

i na xaralen tugunnu ya xilli ti : tilimiiju wolla talaamiiju. Ken ya ni xaranyinbu ku ga ñi moxo bey a ganni i do xaran kaanu ku nan tinta dingiranu yogo ya.

Xoyi o ga na mi saale wutu, xaralenma be ga ma katu na wallaha ñama an lanta telle kitaabin xaranŋe ŋa.

Xaralenma be ga naa katu na ken ñama, an xa naa ña xaralen tugunnu yinmante ŋa, an na saage lemunu xaranŋundini xaranyinbe kanma.

A wa kundu ŋa, o ga na faayindi katta xarankaanu ku ya, o wa xaralen yinmaankon wolla wucce su i ga safandini xaraŋundaanon batten di, i ga guman wutu nan daga sigi kaane i ga wallaha xoore xaranŋundini xaralenmu ŋa.

Kundu ya ni, o kisimanu d'o faabanu i fo gabe da xaranyinbe xaranŋe ña na mayisin xaranŋe dabari yogonu daga jando ŋa, yogonu xa ma daga jando ŋa ken ya ni o ga naa ti o nan sefe gaabu xarankaanu kanma an xawa o nan bogu ti ku killu fina saad'o ga telle kaane.

 Sinmandu :             

Kaara :  Kaara wure ni mani ya ?

sooninko nda ke toxo saxundi taaxu debu nsu ya kafumante ŋa nan ti : « kaara »

nxa, ke diginxanne nan gaba konini bire be sere nga na tere nan bogu i faaba deben ŋa nan daga tuŋa ŋa, wolla nan daga debe tana ya xoyi: wucce su o ga'a mukku soron raqen ŋa moxo be ya, yogonu wa tini :  « o kaara » ken nan d'o deben ya yi.

Nxa sere be ga naa ti : ' N kaara' ken nan do n deben ya yi wolla 'nkaa' ken ya ni sere be ga naa ñi saagene nan bogu tuŋa ŋa n'i jonteŋa faabankan ŋa na faabankan sagata beesu wa tini a danŋa . « An na kaarankon kuuñi » wolla 'An na kaara kuuñi' wolla '' N'an sire kiñandi kaara''

• - Kaara wure tana ni: o kaanu n ga noqu be ya, o ku faabankaanu

n ga dingira be ya .

• - Sere be xa ga naa giri faabankan ŋa nan li debi xoorun ŋa o wa tini an danŋa

'' Nawaari kaarankon xubaare "  "kaara na kan moxo yi saasa"    "yaala an ke faama telle bogu kaara yi na ?"

• - Mani xan sigi soro yogonu gaa balla a nan ko n'i danŋa nan ti: kaaranke?
• - O ga ma duruxoto kaara faayi kalla de!
• - Kan bire xaa ni kaara ga ñaana kaara ya?

Beesu d'i falle koyi ! Beesu daga !

Kaara duuraaxu

Kaara nta balla sere ya !

Xor'o n da ga kaara

Kaara faayi wuunu

                                                         Kaara faayi kunpa noxon di.

 

☼Ňamaade☼ ''Conclusion.''

Xa nawaari maarenmu; xa naa tu nan ti ke ni

" Jamu gaabu xaralenmu fedde xibaarindi kaahiti fana ya yi" ke ni bogu ta fana ya yi, ku ni xibaaru ya i gaa bakka siine wo siine xaranŋu ga naa ware xarankonpo n ga naa texe bire be, xaralenmu n wa safandini n'i hanniyu koyi n'i sigiran kofi kafo dagakaane ndo faabakan sabatiye xanuye danŋa.

O wa muurunu kamane senne ke maxa; a n'o deema moxosiri sikki fillandi be ga riini, a bagandinde nd'a gemundinde ŋa, kuudo maarenmu n ga katta xibaarini ti xaralenmu sinmayun ŋa moxo be ya, nan saage na fonlaqe wuňi o menja xaralenmu kaane i ga raawa feddu sigindin i debu nd'i xarankaanu wa i gaa noqu su.

O wa mulla xaralenmu n'o safa n'o xibaari t'i sinmayu nd'i hanniyun ŋa, o ga raawa kun ya na du danŋa kappamaxe yi moxo be ya.

Ken ya ni harisa killen wuňinte ya ni maarenmu danŋa, an gaa noqu su ya,

an xaralla su ya, an ga xaranŋe xabiila su ya o faaju n wa sinmayisiru ŋa.

Xa n'o safa, Xa n'o xiri, Xa n'o xibaari: " Jamu gaabu xaralenmu fedde " Bamako.

 

[e-mail]

 

.
- BAKARI TOUGOURA
- FODIYE GOUNDO SY.
- YOUBA SY.
- ADAMA MAREGA.
- ALMAMY (kawou) DJIKINE.
- MAHAMADOU KOKO DJIKINE.
- LADJI (Asa baba) SOUMBOUNOU.
- FODIYE1 MAREGA.
- FODIYE2 MAREGA.
- FOUSSENY Assa MAREGA.
- FOUSSENY DJIKINE.

 

 

ALIOU GOUNDO	SY
BAKARYASSA	MAREGA
SEKOU ASSITA	DJIKINE
SEMBALA	SOUKHOUNA
OUSMANE KOKO	DJIKINE
MAHAMOUD	SY
ADAMA	SY
FOUSSENY	DJIKINE
ABASSE	SAWANE
SEKOU MOUSSA	MAREGA
IBRAHIM	MAREGA
BAKARY	TOUGOURA
FODIE GOUNDO	SY
YOUBA- PAPA	SAWANE
ADAMA	MAREGA 1
ALMAMY- KAOU	DJIKINE
MAHAMADOU KOKO	DJIKINE
LADJI	SOUMBOUNOU
FODIE	MAREGA 1
FODIE	MAREGA 2
FOUSSENI ASSA	MAREGA

• - NOM DES MEMBRES D'ASSOCIATIONS DIAMOU ET GABOU.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

IL ETAIT UNE FOIS UNE COOPERATION ORIGINALE ...

en chantier

 

Il était une fois la coopération originale d'un lycée professionnel de la région Nord-Pas-de-Calais et d'une petite commune rurale malienne de la région de Kayes au Mali.

Les pages qui suivent vont vous en donner des aperçus divers et variés, aussi vivants que possible.

Le tout est exposé en chronologie inverse entrecoupée de données particulières ici sur les individu-e-s , là sur les préparatifs, ...

Les albums donnent des images classées par ordre chronoloqique et un peu par thème complétant les infos écrites.

Par les commentaires dîtes nous votre avis, vos impressions, posez-nous les questions qui vous viennent.

 

 

KOULOUN IV (2007 -> 2009) : mission accomplie

Les premières news :

 

Jason le benjamin de l'équipe : 16 ans et 3 mois, terminale BEP électrotechnique et qui s'est comporté parfaitement du début à la fin de l'expédition.

 

 

 

 

 

 

Arouma est ici avec deux stagiaires à qui il explique les procédures et gestes à acquérir.

Ils sont dans l'école de Gabou installée en 2004 mais dont l'installation avait été modifiée pour donner de l'éclairage aux instituteur-e-s.

Il s'agit ici de moderniser l'installation (platine support pour les équipements électroniques), profitant du chantier la batterie a été changée.

 

 

Il se pourrait bien que la prochaine leçon d'électricité de l'action Kouloun V (2011) se fasse sur le site du centre d'accueil que le voit en chantier ci contre.
Rappel : nous avions eu l'idée d'un tel équipement en 2004 ; nous en avons visité un à Kabaté en 2007 ... les migrants et le conseil des anciens en ont décidé la construction récemment.
Initialement, c'est là que nous devions être accueilli-e-s en ce  mois de février 2009.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Le séjour :

Par appel téléphonique récent, nous apprenons qu'une rencontre avec le président de l'Assemblée Régionale de Kayes est prévue et que la séance de bilan se fera en sa présence (le jeudi 26 ...). A suivre.

Ils et 'elle' y sont donc à pied d'oeuvre depuis le mardi 17 février au matin.

"Depuis le dimanche 15 février nous sommes au Mali, nous sommes arrivé-e-s à Gabou lundi en soirée.
L'acclimatation se passe bien. la temperature oscille entre 30° et 35°.

Jeudi nous avons eu un peu de pluie (quelques gouttes 3 ou 4 ). Le chantier du CSCOM et les autres ont debuté mercredi à 8h00 et se sont terminés jeudi à 20h00.

Nous avons eu 4 jeunes stagiaires Maliens + Fodé et Fousséni (nos anciens).

Ce jour nous visitons la ville de Kayes.Nous avons RDV à 16h30 avec le representant de la region NPDC (Ibrahim Konaké) ". Pascal MONTAGNE par message électronique.
Tout se passe donc comme prévu sauf ... la pluie !

 

 

 

 

 

le dimanche 15 Février 2009 : le départ vers la réfection de l'installation du CESCOM de KOULOUN

Les acteur-e-s de l'action K IV sont à l'entrée du lycée à l'instant où le groupe va quitter l'établissement pour prendre successivement métro (20 km), TGV (220 km), avion (4 500 km), train (600 km) et fourgonnette (17 km).

ACTEUR-E-S et AMI-E-S (et vice versa)

en travaux :

 

KOULOUN IV (2007 -> 2009) : préparatifs

en travaux

ECLAIRAGE SUR NOTRE MALI

en travaux